Η πρώτη επιτυχής κύηση μετά από λήψη ωαρίων, εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) και εμβρυομεταφορά (ΕΤ), επετεύχθη το 1978 στην Αγγλία. Αυτή η επιτυχία αποτέλεσε την αφετηρία μιας επαναστατικής θεραπείας της υπογονιμότητας και οδήγησε στην ανάπτυξη της νέας τεχνολογίας της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Αρχικά, η εξωσωματική γονιμοποίηση εφαρμόστηκε σε γυναίκες με απόφραξη ή έλλειψη σαλπίγγων. Σταδιακά, επεκτάθηκε και σε άλλες αιτίες υπογονιμότητας, όπως η ολιγοσπερμία, η ενδομητρίωση, η ανεξήγητη υπογονιμότητα, αλλά και εκεί όπου όλες οι άλλες μέθοδοι αντιμετώπισης της υπογονιμότητας ενός ζευγαριού απέτυχαν.
Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελείται από ορισμένα στάδια. Πριν ξεκινήσει η όλη διαδικασία, το ζευγάρι θα υποβληθεί σε ορισμένες απαραίτητες ιατρικές και αιματολογικές εξετάσεις που σκοπό έχουν να αυξήσουν όσο το δυνατό περισσότερο την επιτυχή εφαρμογή της μεθόδου.
Στην εξωσωματική γονιμοποίηση προσπαθούμε, τεχνητά με θεραπεία, να διεγείρουμε τις ωοθήκες ώστε να παράγουν περισσότερα από ένα ωοθυλάκια, προκειμένου να έχουμε περισσότερα ωάρια. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούμε περισσότερα από ένα έμβρυα και έτσι οι πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης μετά την εμβρυομεταφορά είναι μεγαλύτερες. Για να επιτύχουμε την πολλαπλή ανάπτυξη ωοθυλακίων, χορηγούμε τις συνθετικές γοναδοτροπίνες FSH=PUREGON, GONAL-F, ALTERMONή FSH+LH=MENOPURE. Οι δόσεις των γοναδοτροπινών ρυθμίζονται ανάλογα με την ηλικία και την ανταπόκριση των ωοθηκών της κάθε γυναίκας. Η αποτελεσματικότητα των γοναδοτροπινών είναι καλύτερη, όταν η υπόφυση δεν παράγει από μόνη της τις ορμόνες αυτές. Γι’ αυτόν το λόγο χρησιμοποιούμε στην πρώτη φάση της εξωσωματικής τα «ανάλογα» GnRH (Daronda, Arvekap, Gonapeptyl) που σκοπό έχουν να βάλουν σε «παύση» την υπόφυση από την έκκριση των ενδογενών FSH και LH. Ανακεφαλαιώνοντας, λοιπόν, οι δύο φάσεις, της θεραπείας κατά τη διάρκεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι αρχικά η καταστολή με τα ανάλογα (Daronda, Arvekap, Suprefact, Gonapeptyl) και στη συνέχεια η διέγερση των ωοθηκών με γοναδοτροπίνες (PUREGON, GONAL-F, ALTERMON, MENOPURE).
Τα πρωτόκολλα διέγερσης είναι πολλά και προσαρμόζονται ανάλογα με την κάθε περίπτωση. Δύο όμως είναι αυτά που χρησιμοποιούνται στις περισσότερες περιπτώσεις: το «μακρύ» και το «βραχύ». Στο μεν «μακρύ» πρωτόκολλο η καταστολή προηγείται της διέγερσης, δηλαδή η γυναίκα ξεκινά τα ανάλογα την 21η ημέρα ενός κανονικού κύκλου και συνεχίζεται μετά τον ερχομό της περιόδου. Η περίοδος θα έρθει κανονικά, όπως την περιμένετε την 28η-30ή ημέρα. Μετά από λήψη των ως άνω αναλόγων τουλάχιστον για 10 ημέρες, ξεκινά η διέγερση με τις γοναδοτροπίνες (Puregon, Gonal-F, Altermon,Menogon) αφού πρώτα ελέγξουμε τα επίπεδα της οιστραδιόλης. Εάν παίρνετε το Suprefact, αυτό χορηγείται είτε υπό τη μορφή υποδορίων ενέσεων είτε σαν ρινικό σπρέϋ. Εάν κάνετε ενέσεις Suprefact, τότε χρησιμοποιείτε σύριγγες ινσουλίνης και κάνετε υποδορίως 0,50 ml (μισό κυβ. εκατ. ή 50 γραμμές σύριγγας ινσουλίνης) του φαρμάκου από το φιαλίδιο μία φορά την ημέρα, περίπου την ίδια ώρα, π.χ. 7-10 το πρωί ή 7-10 το βράδυ. Εάν κάνετε Suprefact σε μορφή σπρέϋ, τότε η δοσολογία είναι 2 ρινικές εισπνοές συνολικά τη φορά (εναλλάξ σε κάθε ρουθούνι) κάθε 4 ώρες (8:00, 12:00, 16:00, 20:00, 24:00). Η πρώτη δόση είναι μόλις ξυπνάτε και η τελευταία πριν κοιμηθείτε.
Δεν χρειάζεται να ξυπνήσετε στη διάρκεια της νύχτας για να κάνετε άλλη δόση. Σε ενέσιμη μορφή αντί του Suprefact μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Arvekap 0,1 mg σε μία δόση υποδόρια ημερησίως με σύριγγα ινσουλίνης, διαλύοντας τη σκόνη (φάρμακο) στην αμπούλα με το διαλύτη. Αντίστοιχα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Daronda 2,8 ml από το οποίο κάνετε 0,20 ml σε σύριγγα ινσουλίνης (20 γραμμές σύριγγας), υποδορίως, μία φορά την ημέρα. Αυτά τα φάρμακα τα παίρνετε επί 10 ημέρες και στη συνέχεια κάνετε μια εξέταση αίματος, την οιστραδιόλη. Εάν η 10η ημέρα των ενέσεων πέφτει Κυριακή, τότε κάνετε την εξέταση αίματος τη Δευτέρα, ενώ συνεχίζετε τις ενέσεις. Θα πρέπει να τηλεφωνήσετε στο Κέντρο αμέσως μόλις έχετε το αποτέλεσμα της οιστραδιόλης (αυθημερόν) και να ενημερώσετε τις συντονίστριες του προγράμματος. Δεν σταματάτε τις ενέσεις, έως ότου βγει το αποτέλεσμα της οιστραδιόλης και μόνο εάν σας το πει κάποια
από τις συντονίστριες του προγράμματος. Θέλουμε η οιστραδιόλη να πέσει κάτω από 50 pg/ml. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις (περίπου 20%), που μπορεί να χρειαστεί παράταση των ενέσεων για άλλη μία εβδομάδα, προκειμένου να επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η συνήθης αιτία αυτών των περιπτώσεων είναι η έκκριση οιστρογόνων από κύστεις που υπάρχουν στις ωοθήκες. Μην ανησυχήσετε εάν βρεθεί τέτοια κύστη στο υπερηχογράφημα, διότι αυτές στην πλειονότητά τους είναι απλές, καλοήθεις και συνήθως φεύγουν μόνες τους. Εάν όμως δεν απορροφηθούν μόνες τους, αντιμετωπίζονται πολύ εύκολα, με απλή αναρρόφηση, την οποία μπορούμε να σας κάνουμε στην Κλινική, οπότε η έναρξη της θεραπείας γίνεται μία εβδομάδα αργότερα.
Αφού, λοιπόν, η οιστραδιόλη πέσει κάτω από 50 pg/ml, θα μιλήσετε με τον ιατρό του Κέντρου, ο οποίος θα σας καθοδηγήσει για την έναρξη των ενέσεων με γοναδοτροπίνες (Puregon ή Gonal-F ή Altermon ή Menogon) για τη διέγερση των ωοθηκών. Τα πρώτα φάρμακα της καταστολής Daronda, Arvekap, Suprefact, Gonapeptyl θα συνεχιστούν για 3-4 ημέρες ακόμη, ταυτόχρονα, μαζί με τις γοναδοτροπίνες, πριν τα σταματήσετε τελείως. Θα σας ενημερώσει ο ιατρός ή οι συντονίστριες του Κέντρου σχετικά με το πότε θα σταματήσετε τα πρώτα φάρμακα της καταστολής. Οι γοναδοτροπίνες θα συνεχιστούν για 6 μέρες και την 7η μέρα θα κάνετε το πρώτο υπερηχογράφημα.
Τη δοσολογία των γοναδοτροπινών θα σας την καθορίσει ο ιατρός ή οι συντονίστριες του Κέντρου, αλλά συνήθως είναι 300 IU (GONAL-F ή Altermon ή Puregon) και γίνονται σε μία ένεση, περίπου την ίδια ώρα, πρωί ή απόγευμα, κάθε μέρα, αργά και υποδόρια. Σε γυναίκες με φτωχή ανταπόκριση στη διέγερση των ωοθηκών ή λόγω μεγάλης ηλικίας της γυναίκας, μπορεί αντί του μακρύ πρωτοκόλλου να χορηγηθεί το βραχύ. Στο βραχύ πρωτόκολλο, η καταστολή και η διέγερση γίνεται ταυτόχρονα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι γυναίκες αυτές θα πρέπει να ξεκινήσουν τη 2η μέρα του κύκλου τους τα Daronda, Arvekap, Suprefact, Gonapeptyl και την 3η μέρα του κύκλου τους τα Puregon, Altermon, Gonal-F παράλληλα με τα πρώτα, μέχρι το πρώτο κολπικό υπερηχογράφημα που γίνεται την 8η μέρα του κύκλου. Στη συνέχεια θα σας δοθούν οδηγίες για τα επόμενα στάδια.
Ως πρώτη ημέρα του κύκλου θεωρείται η εμφάνιση κανονικού αίματος (το αρχικό καφέ ή ροζ αίμα δεν υπολογίζεται), οποιαδήποτε χρονική στιγμή της ημέρας, έως τα μεσάνυχτα. Αρχίστε το φάρμακο οποιαδήποτε στιγμή, πρωί ή απόγευμα της επόμενης μέρας και συνεχίστε κάθε μέρα την ίδια περίπου ώρα. Κατά τη διάρκεια της διέγερσης των ωοθηκών, μπορεί να αισθανθείτε μικρές ενοχλήσεις στο κατώτερο τμήμα της κοιλιακής χώρας, λόγω της αύξησης του όγκου των ωοθηκών, στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στη θεραπεία. Μην ανησυχείτε διότι αυτό είναι τις περισσότερες φορές φυσιολογικό. Η επιλογή του μακριού ή του βραχέος πρωτοκόλλου δεν θα γίνει από εσάς, αλλά αφού ενημερώσετε πλήρως τον ιατρό σας για το ιστορικό σας, εκείνος με τη σειρά του θα σας συστήσει και θα συναποφασίσετε ό,τι είναι ενδεδειγμένο για την περίπτωσή σας.
